OrKuN

Global krizin Avrupa'yı da etkilemeye başlaması Türkiye'deki otomotiv ana ve yan sanayi üreticilerini önlem almaya itiyor. Tofaş ve Toyota'nın ardından Goodyear da stoklarının arttığı gerekçesiyle üretime ara verdi.


Global kriz ve iç pazarda yaşanan durgunluktan dolayı otomotiv ana ve yan sanayii "alarm" sinyalleri vermeye başladı. Tofaş ve Toyota'nın ardından Türkiye'de iki tesisle lastik üretimi yapan Goodyear AŞ, stokların aşırı miktarda artmasını gerekçe göstererek, imalatını 8 gün durdurma kararı aldı. Taşıt Araçları Yan Sanayicileri Derneği (TAYSAD) Başkanı Ömer Burhanoğlu, yan sanayicilerin bütçelerini yüzde 5 ile 10 arasında revize ettiklerini belirterek, "Amerika ve özellikle Batı Avrupa'daki durgunluk bize henüz tam yansımadı. Ancak Toyota, Ford, Tofaş gibi firmalar daralma sonucu üretime zaman zaman ara vereceklerini ifade ettiler. Bu dalga daha da büyüyebilir" dedi.
Otomotiv sektöründe Avrupa'da başlayan daralmanın ilk yansıması Tofaş'ın azalan yurtdışı siparişlerini göz önüne alarak üretimini bayram öncesi üç, bayram sonrası üç olmak üzere altı işgünü durdurduğunu açıklamasıyla oldu. Tofaş, 8 Ekim'de üretime yeniden başlayacağını açıklarken, ardından Avrupa'daki satış hedefini azaltan Toyota, Adapazarı'ndaki fabrikasında üretimi 2 hafta süreliğine durdurduğunu bildirdi. Üretiminin büyük bir bölümünü Avrupa'ya ihraç eden Toyota Türkiye'de işçiler geçen pazartesi gününden itibaren 2 hafta süreyle izne çıkarıldı.


Lastik stokları arttı
Adapazarı ve İzmit fabrikalarında üretim yapan Goodyear da global ekonomide başlayan durgunluk nedeniyle iç ve dış piyasalarda talep yavaşlamasının ortaya çıktığını belirterek, bu nedenle lastik stoklarının aşırı miktarda arttığını açıkladı. Ekonomideki durgunluğun önümüzdeki aylarda da devam etmesinin beklendiğini kaydeden Goodyear yetkilileri bu olumsuz gelişmeleri göz önüne alarak, aşırı lastik stoğu taşımamak ve atıl kaynak yaratmamak için üretim planlarını gözden geçirdiklerini belirtti. Adapazarı ve İzmit fabrikalarındaki imalatın 3 Ekim ile 10 Ekim 2008 tarihleri arasında 8 gün tamamen durdurulmasına karar verildiğini ifade eden Goodyear yetkilileri, 31 Aralık 2008 tarihine kadar ise üretim miktarının azaltılmasına karar verdi. Goodyear Yönetim Kurulu, ekonomideki gelişmeleri gerek ülke, gerekse global düzeyde yakından takip edeceğini ve gereken durumlarda ek önlemler alacağını da açıkladı.

Bütçeler yüzde 5-10 düşürüldü
TAYSAD Başkanı Ömer Burhanoğlu, iç pazar ve özellikle Avrupa'daki daralmadan dolayı Türk otomotiv yan sanayicilerinin bu yıl bütçelerini yüzde 5 ile 10 arasında düşüşle revize ettiklerini söyledi. Üyelerinden henüz işçi çıkartma, kapatma veya uzun süreli üretime ara verme şeklinde reaksiyon almadıklarını kaydeden Burhanoğlu, bu yıl yurtdışına 13 milyar dolar olan orijinal parça (OEM) satışının yüzde 5 civarında düşeceğini, 2009'da ise bu düşüşün yüzde 10'u bulacağını kaydetti.
Yaklaşık 3 milyar dolar olan yurtiçi yedek parça satışlarından da bu yıl yüzde 5, gelecek yıl ise daha fazla düşüş beklediklerini vurgulayan Burhanoğlu, bayramdan sonra TAYSAD üyeleriyle bir araya gelerek alınacak önlemler konusunda çalışmalar yapacaklarını açıkladı. Burhanoğlu, "Durgunluk bize henüz tam yansımadı. Ama bu ileride olmayacak anlamına gelmez. Toyota, Ford, Tofaş gibi firmalar daralma sonucu üretime zaman zaman ara vereceklerini ifade ettiler. Bu dalga daha da büyüyebilir" dedi.

Yüzde 30 daralma göğüslenebilir
Otomotiv Sanayicileri Derneği eski Başkanı ve Coşkunöz Otomotiv Danışmanı Ali İhsan İlkbahar ise henüz kriz ortamının bulunmadığını söyleyerek şöyle devam etti: "Türk otomotiv sanayi iç ve dış pazarda yüzde 30'luk bir daralmaya göğüs gerebilir. Ancak bu daha da artarsa işler değişir. Şu anda ABD'deki kriz tüm dünyaya yayılmaya başladı. Her ülke bunu minimuma indirmeye çalışacak. Türkiye pazarı da ikinci yarıda daralıyor. Kötü senaryo üstünde konuşmak istemiyorum ama şu andaki durum sinyalleri vermeye başladı. Hükümet, süratle tekrar istikrar ortamanı yaratacak ekonomik önlemler almalı. Çünkü pazarda güvensizlik ve yatırım yapmama isteği var."
Türkiye'deki otomotiv yan sanayi sektörünün yüzde 40'ının iç, yüzde 60'ının dış pazara yöneldiğini kaydeden Wagner Kablo AŞ Genel Müdürü Hilmi Ünsal ise firma olarak Mercedes, Jaguar gibi markalara elektrik kablo demetleri ürettiklerini belirterek 8 Avrupa ülkesine ihracat yaptıklarını kaydetti. Bu yıl siparişlerin yüzde 10 azaldığını kaydeden Ünsal, "Ana sanayi üretimi kısınca yan sanayi etkileniyor. İç pazara dönük satışlar da iyi olmayınca işler zorlaşmaya başlar. Ana sanayide henüz gözle görülür bir etki yok. Ama bu etki boğa kamçısı gibidir. Global kriz onları da etkileyecektir" dedi.
Ford Otosan yetkilileri ise özellikle Avrupa'daki bazı pazarların gerilemesi nedeniyle, siparişlerde önümüzdeki dönemde eksilmeler yaşanabileceğini ancak henüz işçi çıkartacak bir durumun olmadığını vurguladılar. TOFAŞ CEO'su Ali Pandır da sipariş ve programların şu anda işçi çıkartmayı gerektirmediğini belirterek, "Otomotivin imalatta avantajı kaybetmemesi için yapılması gereken birçok şey var. Öncelikle kuvvetli bir iç pazar gerekli. Diğer ülkelerden proje kapabilmek için üreteceğiniz modelin sizin ülkenizde güçlü bir pazarı olması çok büyük bir avantaj" diye konuştu.

GLOBAL OTOMOTİVCİLERİN ALDIĞI ÖNLEMLER

• Hammadde maliyetinin artışını telafi amacıyla satış fiyatları yeniden ayarlanıyor.
• Öncelikli olarak görülmeyen projeler gözden geçirilerek ürün planı sadeleşiyor.
• Avrupa'da yeni işe alımlar donduruluyor, sözleşmeli işçilerin sözleşmeleri yenilenmiyor.
• Yakıt ekonomisi ön planda olan araçların üretimine ağırlık veriliyor..